Eerst was het Neelie. Toen kwam Hanja. Tineke wilde ook. Annemarie idem dito. En ook Karla deed nog een poging. Maar wat de ministers Kroes, Maij-Weggen, Netelenbos, Jorritsma en Peijs de afgelopen 22 jaar niet lukte, gaat minister Eurlings nu wel lukken, als het goed is.
We gaan anders betalen voor mobiliteit, naar rato van het aantal gereden kilometers. Mede mogelijk gemaakt door het briljante ingenieurswerk dat straks verpakt zit in het ‘kastje van Camiel’ in uw auto.
Of het écht wat wordt, vanaf 2012, en of de belangrijke beloftes zullen worden waargemaakt (Minder files! Maximale doorstroming! Eerlijker betalen! Geen hogere kosten! Geen aantasting van de privacy!) – dat zal moeten blijken. Het eerste hangt vooral af van de politieke werkelijkheid onder de komende kabinetten. Kunnen zij het maatschappelijk verzet én de tegengeluiden in het parlement, ook na de volgende verkiezingen, hanteren? Het tweede hangt af van de techniek.
Wat de politiek betreft: wie Eurlings op 26 november in de Tweede Kamer zijn wetsvoorstel zag verdedigen, heeft gezien dat hij zich echt in het vuur gooit voor dit plan. Dat was nodig, want dat vuur werd hem na aan de schenen gelegd. De hoogte van het spitstarief en de privacybescherming blijven vragen oproepen. De Tweede Kamer krijgt er het laatste woord over, zo beloofde de minister. Hij kon niet alle twijfels wegnemen, en dat zal wel even zo blijven.
Want er zijn twijfels te over, en niet alleen in de Kamer. In een weinig gelezen interview in het Nederlands Dagblad maakten Camiels vijf voorgangsters eind vorig jaar al (om uiteenlopende redenen) gehakt van de plannen. De kilometerheffing zou te ingewikkeld zijn en gedoemd te mislukken. En onlangs nog twijfelde een topman van Siemens hardop over de slagingskans. Niet vanwege de techniek, maar vanwege het ‘broze draagvlak’.
Ik vind het een typisch Nederlandse discussie. Intussen is praktisch iedereen wel overtuigd van de noodzaak om anders te gaan betalen voor mobiliteit. Maar we permitteren het onszelf om te blijven discussiëren over de uitwerking: het draagvlak, de kosten, de kastjes, de privacy, de spitsheffing. Het leidt tot ellenlange debatten, waarin het principe zelf langzaam maar zeker uit beeld raakt. Als we het eens zijn over dat principe, waarom kunnen we het dan niet eens worden over de uitvoering? Ik schreef het hier al eerder: als je in het openbaar bestuur alle besluiten alleen zou toetsen op draagvlak, kreeg je niet veel voor elkaar.
Wat de techniek betreft: die is er klaar voor. Het ‘kastje van Camiel’ is eigenlijk een kastje van de ingenieurs. En die twijfelen helemaal niet: het kan! De bewijzen zijn er, in andere delen van de wereld. In West-Europa kan Nederland met kilometerbeprijzing nu een voorbeeldrol gaan spelen voor andere dichtbevolkte regio’s. België en Frankrijk kijken al met belangstelling naar de Nederlandse plannen. Vlaamse politici hebben laten weten dat ze willen aansluiten bij onze techniek. Ook de EU kijkt mee.
Dat bij de invoering van de kilometerbeprijzing kinderziektes zullen optreden, hoort erbij. Wie voorop loopt, vangt wind. Camiel (of zijn opvolger) en zijn departement zullen straks een dagtaak hebben aan goede communicatie over het systeem, over wat het belooft en wat het waarmaakt. Maar áls het de beloften waarmaakt, en daar geloof ik zeker in, zullen de kinderziektes in het niet verzinken, vergeleken bij de grote maatschappelijke opbrengsten: een beter verlopende mobiliteit (eindelijk!) en een impuls voor Nederland als land van durf, kennis en technologie.
Eerder geplaatst op Binnenlandsbestuur.nl | 03-12-2009
Eerst was het Neelie. Toen kwam Hanja. Tineke wilde ook. Annemarie idem dito. En ook Karla deed nog een poging. Maar wat de ministers Kroes, Maij-Weggen, Netelenbos, Jorritsma en Peijs de afgelopen 22 jaar niet lukte, gaat minister Eurlings nu wel lukken, als het goed is.