Geen enkele pizzabakker zal zijn ingrediënten zo in de oven gooien om dan pas aan de bodem te beginnen. Het gevolg zou immers zijn dat de klant niet krijgt waar hij om heeft gevraagd.
Toch gebeurt iets soortgelijks nog te vaak in de bouw. Iedere bouwer zal beamen dat het fundament essentieel is voor de stevigheid van een gebouw. Maar het fundament omhelst veel meer dan alleen het storten van beton, het heeft ook te maken met de bodem. En aan die bodem wordt te laat gedacht, waardoor het fundament mogelijk op drijfzand wordt geplaatst en het drijfzand vervolgens moet worden verstevigd.
Geregeld komen ingenieursbureaus ondergrondse problemen tegen waarmee bij het opstellen van de bovengrondse plannen geen rekening is gehouden. Wat doen wij met de aardgasleiding die onder de beoogde woonwijk loopt en hoe houden wij het diepste deel van een polder waar woningen worden gepland droog? Wat te doen met een archeologische vindplaats of met een geplande warmte-koudeopslag vlakbij verontreinigde bodem? Er zijn genoeg voorbeelden waaruit blijkt dat er vanuit de bovengrond wordt gedacht, terwijl de logica vereist om het denken te beginnen bij de bodem.
Er moet in de ruimtelijke ordening veel meer aandacht komen voor de bodem. Benut de ondergrond nou eens optimaal. Veel is al in kaart gebracht, het is nu nog een kwestie van ernaar willen kijken én ernaar willen handelen. Dit wordt alleen een succes wanneer de bodem vroegtijdig in het planproces wordt meegenomen. Gemeenten moeten in hun structuurvisie rekening houden met de mogelijkheden en onmogelijkheden van de bodem. Daar waar de hoofdgasleiding loopt, komt een park, geen woonwijk. En waar optimale warmte-koudeopslag mogelijk is, leg je een woonwijk aan. Moet je toch al graven wegens bodemverontreiniging, leg dan gelijk een ondergrondse parkeergarage aan. Dit gaat alleen lukken als de bodemkansenkaart van een regio al voor de initiatieffase gereed is. Dan kun je toetsen of de beoogde plek wel de juiste is.
Nederland heeft zijn ondergrond goed in kaart gebracht. Daar is veel tijd en energie in gaan zitten. We benutten deze kennis onvoldoende. Willen we als land blijven groeien, dan moeten we niet alleen omhoog, maar ook naar beneden kijken. Ik ben er van overtuigd dat Nederland veel meer uit de bodem kan halen dan alleen gas. Het is tijd voor een bottom-up benadering.
NLingenieurs
Jos van Wijk, Voorzitter Commissie Ruimtelijke Ontwikkeling & Leefomgeving
Tevens geplaatst in Cobouw | 12-05-2010
Iedere bouwer zal beamen dat het fundament essentieel is voor de stevigheid van een gebouw. Maar het fundament omhelst veel meer dan alleen het storten van beton, het heeft ook te maken met de bodem. En aan die bodem wordt vaak te laat gedacht.