Toekomstbestendig en duurzaam renoveren en bouwen wordt steeds meer de norm. De standaardvraag bij het ontwerpen van een nieuwe brug of het renoveren van een weg is dan ook: hoe kan dit circulair? Ingenieursbureau Witteveen+Bos ontwikkelde +Circular Design, een ontwerpmethodiek met een dashboard dat de circulariteit van een ontwerp laat zien. ‘De tool voert een materiaalstroomanalyse uit’, zegt projectleider Rob Dijcker. De gebruiker ziet in één oogopslag niet alleen waar alle materialen vandaan komen, maar ook waar de materialen heen kunnen als het ontwerp eenmaal aan vervanging toe is. ‘Juist dit laatste is belangrijk’, zegt Dijcker. ‘Daardoor wordt de ontwerper zich bewust van de tijdelijke aard van de materialen in het ontwerp.’

+Circulair Design is breed inzetbaar voor bouwwerken, infrastructuur en installaties. Het kan verschillende ontwerpen met elkaar vergelijken, waarna de gebruiker het al dan niet meest circulaire ontwerp kan kiezen. De instroom voor de materiaalstroomanalyse is opgedeeld in hergebruikte materialen, biogebaseerde materialen en delfstoffen die steeds opnieuw moeten worden gewonnen. De uitstroom is opgesplitst in onderdelen die direct kunnen worden hergebruikt, onderdelen die na een verwerkingsproces opnieuw te gebruiken zijn (down cycling) en delen van het ontwerp die eindigen als afval. Daarnaast wordt de milieu-impact, zoals de milieukostenindicator en de CO2-uitstoot, van het te ontwerpen bouwwerk in beeld gebracht. +Circular Design geeft hiermee een praktische invulling aan de principes voor circulair ontwerpen van Rijkswaterstaat, acht principes die ontwerpers sinds 2018 handvatten bieden. ‘Met deze tool maken we deze principes meetbaar voor de ontwerper’, zegt Dijcker.

Bij renovatie van een bestaand ontwerp heeft de ontwerpmethodiek een extra toegevoegde waarde. ‘Door het ontwerp in te voeren als beginpunt, kan de materialenuitstroom in kaart worden gebracht’, zegt Dijcker. ‘Dit kan dienen ter inspiratie voor de materiaalkeuze bij de renovatie.’ Daarnaast is er vaak een standaardaanpak voor bepaalde ontwerpen, zoals het maken van een brug. Door deze in de software te laden, kan de gebruiker inzicht krijgen of de traditionele aanpak circulair genoeg is.

Niet alleen een ontwerper kan +Circulair Design gebruiken. Ook voor opdrachtgevers en aannemers kan deze methodiek handig zijn. Zij kunnen met deze tool weer testen of het aangeleverde ontwerp voldoet aan de vereiste circulariteit.