Als zelfbenoemd liefhebber van generatieve kunstmatige intelligentie is dit nieuwe gereedschap inmiddels zó verweven in mijn dagelijks leven dat ik me bijna niet meer voor kan stellen hoe het ooit zonder was.

Het onbehaaglijke gevoel dat me af en toe bekruipt als ik anderen deze gereedschappen zie hanteren, komt voort uit de blinde vlek die wij collectief schijnen te hebben; we hebben immers de meest overtuigende leugenaar als collega. Deze nieuwe collega die we als vraagbaak gebruiken heeft geen scrupules om her en der een leugentje in de respons te verwerken, als het eindresultaat maar overtuigend is.

Overtuigend is het zeker, gegenereerde afbeeldingen, audio en video zijn haast niet van echt te onderscheiden. Als je dieper graaft merk je dat deze systemen niet ‘begrijpen’ zoals wij. Ze doen aan kansberekening en kiezen steeds het meest waarschijnlijke volgende woord. Het resultaat oogt slim en lijkt echt, door patroonreproductie wordt het systeem een meester in ‘doen alsof’.

Het is een natuurlijke reactie om onze eigen, gevoelsmatig logische gedachtegang op deze computerprocessen te projecteren, juist omdat het product zo menselijk lijkt. Dit is ook het fenomeen dat onze collectieve blinde vlek veroorzaakt. We hebben het volste vertrouwen in onze fantaserende collega. Massaal wordt gezocht naar “De perfecte prompt”. Maar goed gebruik zit niet in slimmere zinnen, wél in het inspelen op de sterktes van onze generatieve collega en het bewustzijn van diens zwaktes. Leun op hem waar ‘alsof’ volstaat; niet waar waarheid, traceerbaarheid of aansprakelijkheid vereist zijn.

Het is bij ons beleid dat collega’s geen technische vakinhoudelijke output verlangen. Toch doe ik uit nieuwsgierigheid zo nu en dan een proefje met de laatste iteratie van mijn digitale assistent; ontwerp de wapening voor een betonbalk in een standaard casus. Je ziet hoeveel sprongen er zijn gemaakt de afgelopen jaren, maar het linguïstisch benaderen van een constructieberekening is principieel onjuist.

Ik stel mezelf vaak de vraag: “Is ‘doen alsof’ goed genoeg?” Als het antwoord ja is, dan heb ik het correcte gereedschap gevonden. Uiteindelijk is het antwoord op deze vraag subjectief, waar ligt deze grens voor jou?

Lars Croes, senior constructeur bij Croes Bouwtechnisch Ingenieursbureau.